De magneet aan de muur: waarom pubers na de bel direct weer 'aan' staan
Het lijkt tegenwoordig bijna ondenkbaar dat leerlingen tijdens de les op hun telefoon zitten. Toch is het nog niet zo lang geleden dat dit gebeurde, tot er in 2024 een landelijk telefoonverbod kwam. Maar wat heeft dit verbod, zo’n drie jaar na dato, opgeleverd in de praktijk? Rodney Feij, adviseur bij TMI, vertelt hoe hij dit heeft ervaren bij zijn klassen.
.jpg)
Toen ik in 2020 begon met lesgeven, zaten we midden in de pandemie en waren schermen onze enige verbinding. Nu, zes jaar later, zijn de telefoons uit de klas verbannen. De rust tijdens de lessen is terug, absoluut. "Maar wat zich direct na de les op de gang afspeelt, laat zien dat het onderliggende probleem niet is opgelost.
Het is een herkenbaar beeld op middelbare scholen. We hebben de telefoons succesvol in de kluisjes en zakken gekregen, maar de innerlijke drang van leerlingen is gebleven. Daarom ontstaat er aan het eind van de les ongekend snel een file bij de telefoonzak en hoor je op het schoolplein een tsunami aan notificaties. En dat is niet gek als je naar de feiten kijkt.
Uit recente data weten we dat 99,1% van de jongeren tussen 12 en 25 jaar dagelijks online is. Wat nog veel zorgwekkender is: een vaste groep van 5 tot 8 procent ervaart inmiddels serieuze symptomen van problematisch gebruik, zoals controleverlies en ontwenningsverschijnselen.
Biologie
We bestempelen dwangmatig scrollen in de pauzes nog te vaak als 'een gebrek aan discipline', maar de realiteit is vaker pure biologie:
- Het puberbrein mist een uitgerijpte frontale cortex, oftewel: de rem die wij als volwassenen gebruiken om impulsen te beheersen, ontbreekt nog deels.
- Het beloningssysteem in hun hersenen wordt continu overprikkeld door apps die gebouwd zijn om dopamine-pieken te veroorzaken.
- Voor sommige jongeren is het zelfs genetisch bepaald dat zij veel heftiger reageren op deze digitale prikkels; afremmen is voor hen biologisch gezien een oneerlijke strijd.
Maar het belangrijkste inzicht? Het scherm is vaak niet alleen vermaak, maar ook een nooduitgang. Door toenemende prestatiedruk en schoolstress fungeert intensief mediagebruik steeds vaker als een vluchtroute (escapisme) om even helemaal niets te hoeven voelen of denken.
Wat nu?
Ik merkte dit ook tijdens mijn lessen: leerlingen starend naar een lege bladzijde voor 10 minuten.. Pen tikkend op tafel, knieën wippend, de blik op oneindig.
Waar ik voorheen de strijd aanging om de telefoon in de tas te krijgen, zag ik nu de rauwe consequentie van ons succesvolle beleid. We hebben hun belangrijkste vluchtroute afgesloten. De digitale speen is uit de mond getrokken, maar de onderliggende prestatiedruk en onrust zijn er nog steeds. Zonder dat schermpje om hun hoofd direct te verdoven, komt die stress nu ongefilterd binnen.
Het telefoonverbod is een uitstekende fysieke barrière, maar het is geen pedagogische strategie. We hebben leerlingen succesvol afgesneden van hun copingmechanisme, maar we vergeten ze soms een alternatief te bieden. Hoe ga je om met stilte? Hoe reguleer je stress als je het niet meer kunt wegdrukken met een oneindige tijdlijn?
Coaching
En dan hebben we het niet alleen over gezond mediagebruik (binnen en buiten school), maar over gezondheid in algemene zin. Het handhaven van de regels hebben we inmiddels onder de knie. Het échte werk voor docenten, mentoren en schoolleiders is verschoven naar coaching. Het gaat niet meer over het apparaat, maar over emotieregulatie en het leren verdragen van weerstand en verveling. Op dat gebied is nog veel winst te behalen, en bij TMI begeleiden wij graag deze transitie in het onderwijs.
.jpg)
.jpg)
%20(1).jpg)
%20(1).jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
.jpg)
.webp)
.avif)
