AI in Nederlands en Duits onderwijs: Stagiair onderwijskundige Sarah vertelt
Staat het Nederlandse onderwijs er op het gebied van AI/digitale geletterdheid beter voor dan dat van onze oosterburen? En hoe verschillen de AI-raamwerken in het onderwijs in beide landen? Sarah Kalinovski liep stage als onderwijskundige bij ons en deed onderzoek naar de benadering van AI in het Nederlandse onderwijs en dat van haar geboorteland Duitsland. Ze vertelt ons meer over haar stageperiode en haar onderzoek.
%20(1).jpg)
Kijken we in Nederland anders naar AI in het onderwijs dan dat ze in Duitsland doen?
Jazeker! Dat viel me al snel op in mijn onderzoek. In Duitsland wordt digitale geletterdheid en AI in het onderwijs gepresenteerd als iets optioneels: het is super als je het implementeert, maar als het niet werkt dan is dat maar zo. In Nederland is er meer urgentie en moeten scholen er echt mee aan de slag gaan.
Dat komt ook doordat we in Duitsland wat banger zijn voor verandering, en dus gaat de implementatie van digitale geletterdheid of AI in het onderwijs erg langzaam. In Duitsland is het nog heel normaal dat bedrijven een faxapparaat hebben, wat misschien ook wel laat zien hoe voorzichtig we zijn met vernieuwingen. Ik begrijp ook dat verandering, en zeker zo’n ingrijpende als AI, beangstigend en lastig kunnen zijn. Maar toch is het heel belangrijk om hier mee aan de slag te gaan als je een goed opgeleide nieuwe generatie burgers wil hebben.
Dat we in Duitsland iets minder actief bezig zijn met AI of digitale geletterdheid in het onderwijs merkte ik ook tijdens mijn lerarenopleiding daar. Tijdens die opleiding heb ik maar één keer een cursus gehad over het inzetten van digitale media. En die was niet gekoppeld aan een vak.
In het Duitse onderwijs wordt er wel degelijk gepraat over AI, maar ik was zelf op zoek naar hoe ik het als lerares in het primair onderwijs ook daadwerkelijk in de les kan inzetten. Ik ben daarom tijdens mijn stageperiode bij TMI ook meegegaan met docenten en onderwijsadviseurs om hiervan te leren, en zo heb ik gemerkt dat we in Nederland die implementatie belangrijker vinden.
Waar komt de interesse in technologie bij jou vandaan?
Ik ben van jongs af aan al een internet-kid. Ik ben veel online en vind het al een tijd erg interessant om te zien hoe weinig digitale kennis er op scholen wordt ingezet. Ik heb toen ik zelf op school zat in Duitsland gemerkt hoe moeilijk het voor scholen was om mee te gaan met de opkomst van het internet. Er werd vrijwel geen les gegeven over veilig omgaan met technologie bijvoorbeeld.
Toen een paar jaar geleden ChatGPT werd gelanceerd, dacht ik: “Nu gaan we precies hetzelfde krijgen. Scholen weten niet hoe ze hiermee moeten dealen.” Als onderzoeker wil ik een ‘fly on the wall’ zijn om mee te krijgen hoe ze dit in het onderwijs toch proberen.
Ik vind het ook interessant om te kijken naar de misconcepties die er bij leerlingen en leraren leven op het gebied van AI. Ik heb hier eerder ook onderzoek naar gedaan. Veel docenten en leerlingen hebben nog steeds het idee dat AI werkt zoals een menselijk brein en weten niet goed hoe ze een algoritme moeten sturen.
Je hebt tijdens je stage niet alleen achter een computer gezeten, maar bent ook op scholen gaan kijken. Kun je wat meer vertellen over wat je daar hebt gedaan?
Ik ben tijdens mijn stageperiode regelmatig aanwezig geweest bij workshops die TMI geeft op het gebied van AI, en heb ook mee mogen kijken naar hoe een conceptbeleid voor digitale geletterdheid of AI wordt opgesteld. Wat me opviel is dat er dan echt een focus ligt op het ondersteunen van de docenten, zodat zij nieuwe technologie makkelijk en verantwoord in kunnen zetten tijdens hun lessen.
Doen ze dat in Duitsland anders dan?
Ik weet niet precies hoe het Duitse voortgezet onderwijs inspeelt op de ontwikkelingen binnen AI, want daarvoor heb ik in Duitsland te weinig scholen bezocht. Ik weet wel dat er daar ook workshops zijn die docenten kunnen bezoeken, maar heb nog niet gezien dat het zo gedetailleerd en diepgaand wordt aangepakt als bij TMI.
Als we terugblikken op jouw stageperiode bij TMI, wat zijn dan de belangrijkste dingen die je geleerd hebt?
Ik heb als onderwijskundige vooral veel geleerd over hoe volwassenen leren. Vanuit mijn achtergrond als lerares wist ik al wel wat over hoe kinderen leren, maar docenten iets leren is heel wat anders. Ik vond het dan ook erg leerzaam om diep in de andragogiek te duiken: Hoe kan ik lessen of workshops zo opzetten dat ze het volwassen brein motiveren om meer te leren?
Hoe doe je dat?
Bijvoorbeeld door de kennis en expertise die volwassenen al hebben te koppelen aan een onderwerp (zoals AI). Het is dus belangrijk om van tevoren al te weten welke vaardigheden en kennis je groep volwassenen al bezit, zodat je hierop kan inspelen en niet iets gaat uitleggen wat ze al weten.
Dit is totaal iets anders dan ik op de lerarenopleiding heb geleerd. Bij kinderen ga je er juist van uit dat ze nog helemaal niets weten en begin je helemaal bij de basis. Daarbij komt ook dat volwassenen een hogere intrinsieke motivatie hebben om te professionaliseren dan dat kinderen dat hebben.
Over leren als volwassene gesproken: Hoe heb jij je stageperiode hier ervaren?
Mijn stage bij TMI was een mooie mix: Ik had ruimte om diep in de thematiek te duiken die ik al interessant vond (AI-curriculum etc.), maar ben ook mijn kennis en interesse verder kunnen verbreden (bijvoorbeeld over leren als volwassene).
Dat is vooral mijn ervaring als professional, maar persoonlijk kijk ik ook met een goed gevoel terug op mijn tijd bij TMI. Wat ik altijd het ‘toetje van de dag’ heb gevonden is het gezamenlijk lunchen met de collega’s. Tijdens de lunch gaat het over van alles, maar uiteindelijk komen we altijd weer uit op AI en digitale geletterdheid, omdat het gewoon zo vervlochten zit in ieders leven. Ik vond het supermooi om samen te discussiëren en te leren over iets waar we allemaal een passie voor hebben.
En in een paar maanden tijd is mijn Nederlandse taal ook een stuk beter geworden. Dus dat is mooi meegenomen!
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
.jpg)
.webp)
.webp)
.webp)
.avif)
