Wij spraken met expertisecentrum Offlimits over online pestgedrag
Helaas krijgen we er allemaal tijdens onze lespraktijk weleens mee te maken: pestgedrag. Zelfs als je denkt dat dit misschien niet gebeurt in jouw klas, is de kans nog steeds aanwezig dat dit online gebeurt. Wat kun je als docent doen om dit gedrag te herkennen of, nog beter, te voorkomen? We vragen dit en nog veel meer aan Michelle Beelen van de hulplijn van expertisecentrum Offlimits, dat zich inzet voor de bestrijding van online misbruik.
Hoe heeft de online wereld, social media bijvoorbeeld, pestgedrag op scholen veranderd?
Alles wat vroeger offline gebeurde, vindt nu automatisch ook online plaats. Dus wat vroeger nog makkelijk te zien was in het klaslokaal of op het schoolplein, verplaatst zich nu vaak naar een online omgeving. Vaak is dat een stuk intenser; online gaat het allemaal veel sneller, er kunnen gemene haatreacties of memes gemaakt worden en doordat het zich op je telefoon afspeelt in plaats van in de klas, gaat het pesten vaak thuis nog door.
En als ouder of als docent heb je vaak niet door wat er speelt.
Klopt, maar dat betekent niet dat daar geen aandacht aan besteed moet worden. Die online wereld is echt een onderdeel van het leven van jongeren, en daar moeten we niet voor wegkijken. Als ouder of docent kan je wel degelijk invloed hebben hierop, door gesprekken te voeren over de online belevingswereld van jouw kind of leerling. En als docent is het goed om in het begin van het jaar al samen met je leerlingen afspraken te maken over hoe je (online) met elkaar omgaat.
Bij een hulplijn voor slachtoffers van online misbruik is mijn aanname dat jullie vooral veel contact hebben met jongeren, bijvoorbeeld over online pestgedrag. Worden jullie eigenlijk ook vaak benaderd door docenten of scholen?
Zeker, zowel ouders als docenten zoeken regelmatig contact met ons. En dat is erg fijn, want dan kunnen we adviseren hoe je een gesprek over deze online thema’s kunt aangaan. Vaak zie je dat ouders of docenten zelf niet zijn opgegroeid met de digitale middelen van deze tijd. En dan is het heel moeilijk om te snappen hoe de online wereld werkt. Daar helpen we graag bij.
Wat adviseren jullie scholen of docenten als zij actief meer willen doen tegen online pestgedrag?
Voor scholen is het belangrijk om het overal in mee te nemen, ook in je schoolbeleid. Vaak zijn er wel gezamenlijke afspraken over pesten, maar het online aspect wordt dan soms nog niet meegenomen. Een online pestprotocol is belangrijk, om duidelijk te maken dat online gedrag net zo belangrijk is als offline gedrag. Er moeten ook duidelijke afspraken zijn over hoe je je in een klassenapp gedraagt. Wat doe je als iemand te ver gaat in een groepsapp?
Voor docenten zijn duidelijke afspraken met de klas net zo belangrijk, maar daar wil ik graag nog een tip aan toevoegen. Als docent is het ook moeilijk om met een pestsituatie om te gaan, en wat ik soms zie is dat docenten reageren met: “Negeer het maar. Het stopt vanzelf. Iedereen krijgt wel eens een vervelende opmerking.” Dat soort uitspraken kunnen best kwetsend zijn voor een slachtoffer van pesten. Je wil victim blaming voorkomen.
En als het scholen, docenten of ouders niet lukt om te helpen, dan melden slachtoffers zich bij jullie. Wat kunnen jullie voor hen betekenen?
In eerste instantie zijn we een luisterend oor; we kijken naar wat er aan de hand is en luisteren zonder oordeel naar het verhaal. Daarna houden we rekening met de behoefte van de melder. Het kan dan ook zo zijn dat we adviseren om naar de politie te gaan en tips geven voor het verzamelen van bewijsmateriaal. Maar omdat wij bekendstaan als ‘trusted flagger’ kunnen wij ook meldingen maken bij online platformen zodat strafbaar beeldmateriaal verwijderd wordt. Dan gebeurt dan bijna altijd.
Technologie blijft zich ontwikkelen en ook op het gebied van pesten wordt door de opkomst van AI steeds meer mogelijk. Maar er zijn ook Nederlandse wetten en het Nederlands strafrecht, en daar kijken wij ook naar. Je mag niet iemand zonder toestemming uitkleden met AI. En als iets strafbaar is, kan het aangepakt worden.
Dus regelgeving voor de online wereld is heel belangrijk. Op dat gebied is er nog veel werk aan de winkel; er wordt nu gesproken over het invoeren van een leeftijdsgrens voor social media binnen de EU. Wat doen jullie bij Offlimits om goede regelgeving voor de digitale wereld te stimuleren?
Onze directeur-bestuurder is hier enorm veel mee bezig. Die gaat dan ook in gesprek met de politiek. We zien als meldpunt natuurlijk veel hulpvragen en hebben daardoor goed zicht op wat er speelt en wat de trends zijn in de online wereld. Die data gebruiken we om de ernst en de actualiteit rondom online misbruik te benadrukken.
We zijn dus niet alleen bezig met het adviseren van slachtoffers, maar proberen op grote schaal strafbare online activiteiten tegen te gaan. We hebben dit jaar nog een kort geding gewonnen tegen het platform Grok; de chatbot van X waarmee minderjarigen uitgekleed konden worden. Dat soort mijlpalen geven veel voldoening.
Is er iets dat jij zelf graag nog wil toevoegen aan het eind van dit interview?
Ik denk dat het niet genoeg benadrukt kan worden hoe belangrijk het is om over deze thema’s te praten. Maak je online iets mee wat niet oké is? Word je online bedreigd, afgeperst of gepest? Bespreek dit dan. Dat kan met je docent of met een ouder, maar als je dat spannend vindt hebben wij een anonieme hulplijn waar je naartoe kunt bellen.
.jpg)
%20(1).jpg)
%20(1).jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
.jpg)
.webp)
.avif)
