Zelfvertrouwen in de digitale wereld: hoe ISK-leerlingen groeien door digitale geletterdheid
Hoe leer je leerlingen die nog maar kort in Nederland zijn omgaan met computers, internet en AI? Op de ISK-afdeling van het Stedelijk Dalton Lyceum draait digitale geletterdheid niet alleen om technische vaardigheden. Het gaat juist om zelfvertrouwen, kritisch denken en leerlingen de tools geven om zich zelfstandig te redden in een steeds digitalere samenleving. Docenten Roel van der Werf en Thomas Brandt zagen het afgelopen schooljaar van dichtbij wat dat met leerlingen doet.
%20(1).jpg)
Volgens Thomas is het belangrijkste doel van de lessen digitale geletterdheid niet dat leerlingen alles weten over technologie, maar dat ze durven te vertrouwen op hun eigen kunnen. "Als leerlingen leren hoe iets werkt en merken dat het ze lukt om op een computer te werken, dan geeft dat zelfvertrouwen. En dat is zo mooi om te zien."
Durven
Dat werd bijvoorbeeld zichtbaar tijdens een project waarin leerlingen een presentatie maakten. Waar sommigen in eerste instantie terughoudend waren om achter een computer plaats te nemen, durfden ze na verloop van tijd steeds meer zelf uit te proberen. Dat zelfvertrouwen zag Thomas ook terug tijdens de presentaties: “Leerlingen stelden zich opener op en durfden meer initiatief te nemen. Je ziet ze dan ook echt groeien als personen.”
Roel ziet die ontwikkeling ook: "Sommige leerlingen vinden een computer best spannend. Dat heeft soms ook met hun achtergrond te maken. Ze zijn niet gewend dat fouten maken mag en zijn bang dat er iets misgaat als ze ergens op klikken. Maar na dit jaar, waarin we op maat gemaakte lessen hebben gegeven over de digitale wereld, merken we dat leerlingen veel rustiger en zelfverzekerder met een device omgaan."
Zelfredzaam
Hoewel de lessen beginnen bij praktische vaardigheden zoals Word, OneDrive en e-mail, gaat digitale geletterdheid volgens Roel over veel meer dan dat. "Leerlingen hoeven echt niet alles te kunnen of te weten, maar je moet wel weten hoe je erachter komt hoe je iets kunt weten. Wij proberen leerlingen de tools te geven zodat ze zelfredzaam zijn in de online wereld."
Die basisvaardigheden zijn hard nodig, merkt hij. "Google Chrome is iets anders dan de Google-zoekmachine. Dat snappen veel leerlingen nog niet. Die denken gewoon: 'Google is Google'."
“Juist daarom werken opdrachten waarin leerlingen zelf op ontdekking gaan zo goed. Door zelf informatie op te zoeken ontstaan vanzelf gesprekken over waarom de ene leerling andere zoekresultaten krijgt dan de ander en welke rol algoritmes daarbij spelen.”
Belang voor ISK
Voor Thomas is het een misvatting dat onderwerpen als AI of algoritmes te ingewikkeld zouden zijn voor ISK-leerlingen. "Voor mensen die denken dat digitale geletterdheid te hoog gegrepen is voor deze doelgroep: we moeten het juist deze doelgroep leren, omdat ze kwetsbaarder zijn."
"Je gaat misschien niet helemaal uitleggen hoe AI werkt, maar je kunt leerlingen bijvoorbeeld wel vertellen dat het eerste zoekresultaat op Google door AI wordt gemaakt,” vult Roel aan. Je kunt ze niet alles leren; de taal is daar soms ook nog niet ver genoeg voor. Maar je kunt belangrijke onderwerpen wel introduceren."
Ook actuele thema's krijgen daarom een plek in de lessen. Zo praten de leerlingen over online gedrag, nepnieuws, framing en hoe je kunt herkennen of informatie betrouwbaar is.
Voorbereiden op de toekomst
Roel en Thomas maken zich allebei zorgen over de rol die digitale geletterdheid momenteel inneemt binnen het onderwijs.
"Negentig procent van de oorlogen wordt online uitgevochten," zegt Thomas. "Mensen zijn zich niet bewust van algoritmes, AI, sociale bubbels en propaganda. Ik zie dat daar gewoon niet genoeg aandacht voor is."
"Ik voel me alsof er nieuw speelgoed is en ik als volwassene begrijp hoe het werkt. Maar ondertussen zijn er honderd kinderen die ermee aan het gooien zijn zonder enig idee wat het eigenlijk doet,” zegt Roel. “ Zo kijk ik naar de wereld van nu. Die technologie is ontzettend handig, maar alleen als je weet hoe je ermee om moet gaan."
Juist daarom vinden Roel en Thomas digitale geletterdheid onmisbaar voor hun leerlingen. "Deze doelgroep heeft een achterstand en is kwetsbaar. Ze hebben vaak al vanaf hun derde een telefoon, maar hebben nooit geleerd hoe je daar verstandig mee omgaat. Alles wat we ze nu kunnen meegeven, helpt hen straks op hun volgende school én in de maatschappij “, vertelt Roel.
Als kartrekkers werken Roel en Thomas met een werkgroep aan een curriculum voor digitale geletterdheid. En wij wensen ze natuurlijk ontzettend veel succes met het neerzetten van dit belangrijke vak!
Leerlijn digitale geletterdheid ISK
Het afgelopen schooljaar werden Roel en Thomas op weg geholpen door onze adviseur Daan de Graaf, die zelf jarenlang lesgaf aan de ISK. Daan coachte de docenten en ontwikkelde lesmateriaal speciaal voor nieuwkomers. Dit heeft geleid tot een volledige leerlijn voor de ISK; onze CONNECT-methode. Deze kun je vinden op onze toolbox, waarop ook drie gratis proeflessen staan!
%20(1).jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
.png)
.png)
.jpg)
.webp)
.avif)
